Tấn đạo Nghiêm thân - Nhật ký mùa Hạ 2023

Cứ mỗi độ hè về, sen trong đầm bắt đầu nở rộ, thoang thoảng một làn hương ngan ngát. Những cơn mưa đầu mùa cũng bắt đầu trĩu hạt, làm dịu đi tiết trời oi bức, mưa đến để cỏ cây sâu rễ bền gốc, vươn mình trỗi dậy, kéo theo sự sinh sôi nảy nở của vô số côn trùng. Đây cũng là thời khắc chư Tăng Ni cấm túc an cư tại một trú xứ trong ba tháng mùa hạ. Trong Đại Phẩm Luật tạng, Đức Phật dạy: “Này các Tỳ Khưu, sau khi đã vào mùa mưa (an cư), không nên không cư trú ba tháng thuộc thời điểm trước hoặc ba tháng thuộc thời điểm sau, và không nên ra đi du hành; vị nào ra đi thì phạm tội dukkata.”1 Nguyên nhân chủ yếu là để tránh giẫm đạp lên các loại cỏ xanh và tránh làm hại mạng sống của các loài côn trùng nhỏ bé. Ngoài ra, việc an cư còn là cơ hội để hàng đệ tử xuất gia của Đức Phật dồn mọi nỗ lực cho sự tu hành, trau dồi Tam vô lậu học (giới, định, tuệ), tấn tu đạo nghiệp, nhằm thành tựu đạo quả giải thoát, làm nơi nương tựa cho đời, nâng cao năng lực hoằng pháp, rộng mở con đường lợi sanh. Đầy đủ giác ngộ, từ bi và giải thoát mới xứng đáng là đệ tử chân chánh của Đức Phật.

Mùa hạ năm 2023, tại làng Vạn Hạnh, xứ Phú Mỹ. Đầy đủ duyên lành, chúng con được an cư tại Chùa Vạn Thiện, dưới ngọn núi Thị Vải linh thiêng. Thượng toạ Thích Thiện Thuận hiện là trụ trì, đồng thời là Hoá chủ kiêm Giám luật trường hạ. Đối với các hành giả an cư, Thầy luôn ân cần chỉ dạy và thường hỏi han đại chúng có cần gì không, vật dụng cá nhân trong liêu có thiếu gì không để Thầy cung cấp, hoặc giả khi trên quá đường Thầy hay hỏi đại chúng dùng cơm có no không, thức ăn có đủ dùng không…, trước sự quan tâm tận tình đó làm cho chúng con vô cùng xúc động và biết ơn đối với Thầy. Ngoài ra, Thầy còn là một vị giảng sư tài giỏi và nổi tiếng với nhiều bài giảng vô cùng ý nghĩa và sâu sắc, giúp người nghe mạnh mẽ hơn khi bế tắc, tinh tấn tu tập hơn khi giải đãi,… Lòng kính ngưỡng và mến mộ qua đạo phong, cốt cách và nụ cười hiền từ của Thầy thiết tha đến độ chúng con đã thốt lên lời cảm tán rằng:

Thiện tai bồ đề tâm

Thuận duyên nhi hoá độ

Pháp hoằng vô chướng ngại

Sư biểu mô phạm chúng.

(Lành thay tâm bồ đề

Tuỳ duyên mà hoá độ

Hoằng pháp không ngăn ngại

Gương mẫu chúng noi theo).

Trường hạ Vạn Thiện, một ngôi chùa toát lên vẻ đẹp cổ kính, ẩn mình với những tán cây rợp bóng, không gian tĩnh mịch. Vẻ đẹp ấn tượng đối với chúng con khi bước vào chùa là những hàng cau thẳng tắp với một màu xanh mướt phủ kín ngôi chùa, tôn lên vẻ đẹp huyền bí, đậm nét thôn quê gần gũi.

Thời khoá tu tập của trường hạ dành cho các hành giả cũng tương tợ như các thời khoá của thiền môn xưa nay. Tuy nhiên, về nội dung hành trì của trường hạ trong một ngày bao gồm đủ cả kinh, luật, luận. Ngày mới bắt đầu ở trường hạ lúc 3h30’, chuông chùa ngân vang, đại chúng đồng tỉnh giấc chuẩn bị cho thời công phu khuya, sự đồng âm hoà tụng du dương trầm bổng của đại chúng như xua tan bao phiền não trần lao, thức tỉnh những tâm hồn còn mải mê đắm chìm trong sắc trần dục lạc. Buổi sáng sau khi tảo thực xong, chúng con được tụng bài cảnh sách của Tổ Quy Sơn ngay trai đường, từng lời từng chữ của Tổ dạy đã thấm nhuần trong sâu thẩm tâm hồn của mỗi hành giả an cư, sách tấn tu hành, thúc liễm thân tâm, gìn giữ oai nghi đạo hạnh, tấn đạo nghiêm thân, trau dồi sở học cũng như công phu tu tập, mà trong đó chúng con tâm đắc nhất là câu: “Nội cần khắc niệm chi công, ngoại hoằng bất tranh chi đức” (ở trong tâm ý phải siêng năng ra công khắc chế vọng niệm, bên ngoài thân miệng phải nỗ lực tỏ bày rộng rãi đức tánh không tranh đua), nhắc nhở người xuất gia luôn luôn làm chủ tam nghiệp (thân, miệng, ý) của mình trong mỗi cử chỉ động niệm, thời thời khắc khắc không được buông lơi. 6h sáng, đại chúng theo công việc đã phân định sẵn mà cùng nhau chấp tác, với tinh thần hăng hái và tràn đầy hỷ lạc của một ngày mới. Người thì lau dọn, người thì lấy nước uống cho đại chúng và đặc biệt là những nụ cười rạng rỡ tươi màu nắng mới luôn nở trên gương mặt của các chú tiểu khi cùng các sư huynh quét lá sân chùa, như quét đi bao phiền não trần lao nơi tự tâm, làm cho chúng con nhớ đến bài kệ:

“Cần tảo già lam địa

Thời thời phước huệ sanh

Tuy vô tân khách chí

Diệc hữu Thánh nhơn hành.”

Nghĩa:
“Siêng năng quét đất Phật

Phước huệ thường thường sanh

Nếu không có khách viếng

Cũng có Thánh nhơn đi.”

Việc quét dọn không chỉ đơn thuần là làm sạch khuôn viên chùa, rèn luyện thân thể, đẩy lùi sự biếng nhác mà còn có ý nghĩa tu tập tâm tánh, trừ bỏ bụi dơ kiêu mạn trong tâm. Người quét đất chùa sạch sẽ thì điều phục được thân mình, cũng như gieo trồng phước nghiệp đoan chánh, đời sau nhất định sẽ được tướng mạo và đức nghiệp đẹp đẽ.

Thời khoá học tập hàng ngày của các hành giả bắt đầu lúc 8h sáng, chương trình học rất phong phú đủ cả kinh luật luận, dưới sự dạy bảo, dẫn dắt của quý giáo thọ sư có lượng kiến thức về Phật học vô cùng sâu sắc cũng như đạt được nhiều thành tựu, kinh nghiệm trong tu tập. Sự từ bi truyền dạy của các Ngài đã giúp cho chúng con rất nhiềuđiều về sở học cũng như sở hành.

Buổi trưa khi thọ trai xong, đại chúng tuần tự nối gót nhau đi kinh hành, từng bước chân đều đặn, thảnh thơi và tràn đầy an lạc của mỗi hành giả như đánh thức lòng người rõ biết thế gian này là cõi đời ngũ trược ác. Thế nên, chúng sanh hãy siêng năng tu hành đừng mải mê chìm đắm trong đó để trở về cõi cực lạc trang nghiêm thanh tịnhnơi tự tâm. Việc đi kình hành sau giờ thọ trai cũng phần nào giúp tiêu hoá thức ăn dễ dàng hơn trước khi nghỉ trưa.

Đầu giờ chiều, các hành giả vân tập tại đại điện để cùng nhau lễ sám hồng danh và thực hiện nghi thức thí thực Mông Sơn. Sau giờ dược thực là khoảng thời gian sinh hoạt cá nhân, có vị đi tản bộ, vị thì đọc sách, còn các thầy trẻ thì thể thao để rèn luyện sức khoẻ, giúp tăng sức đề kháng cho cơ thể, giảm thiểu bệnh tật nơi thân. Thân thểkhoẻ mạnh thì tinh thần mới khoẻ mạnh, tinh thần tốt thì việc tu tập mới đạt hiệu quả cao hơn.

Thời khoá Tịnh độ bắt đầu khi hoàng hôn buông xuống, chim muông bay về tổ ấm, người người cùng nhau quây quần bên gia đình của mình, thì lúc đó tiếng chuông chùa trầm tĩnh ngân ngân hòa vang với lời kinh tiếng kệ làm cho người nghe lắng dịu tâm hồn, tan biến mọi dục vọng, những mộng tưởng, ưu tư phiền muộn. Đây cũng là dịp để chúng con đọc lại lời Phật dạy, suy ngẫm về công hạnh tu tập của Ngài, từ đó phát nguyện cố gắng hành trì, bởi lẽ “tụng kinh giả minh Phật chi lý” tức đọc tụng kinh điển để suy nghiệm cho tỏ tường nghĩa lý của lời Phật dạy.

Toạ thiền là thời khoá cuối cùng trong một ngày tu học tại trường hạ. Đây là lúc “phản quan tự kỷ”, ngồi trên bồ đoàn chúng con xét lại những cử chỉ động niệm của bản thân từ sáng đến tối đã nghĩ, đã làm, đã nói điều gì có lợi ích cho sự tu tập, giúp tăng trưởng tâm bồ đề, tinh tấn trên đường đạo thì phát huy; bằng như ngược lại gây sự tổn giảm thối lui, biếng nhác đưa đến ưu não trở ngại đường đạo thì sẽ dứt trừ. Quán xét như thế xong, chúng con buông thư tâm thái thoải mái, quán niệm hơi thở trải suốt thời gian thiền toạ. Như vậy, một ngày an cư tạm khép lại trong chánh niệm.

Tiếng chuông khuya ngân vang sâu lắng

Cảnh đêm thanh yên ắng dần qua

Tinh cần tu tập thiền na

Công phu, lễ Phật trước tòa Như Lai.

Buổi sáng sớm sương mai còn đọng

Tảo thực xong, chấp tác xung quanh

Đến giờ lên lớp thật nhanh

Thọ trai chánh niệm, kinh hành nghiêm trang.

Thoáng một chốc tâm an tĩnh lặng

Cả chúng tăng lễ sám hồng danh

Năng trừ tội chướng khổ hành

Gắng công bồi đắp phước lành trồng sâu.

Tối tụng kinh làu làu một quyển

Sức uy hùng rung chuyển người say

Tiếp theo thiền quán tập ngay

Thế là tạm khép một ngày an cư…

Các thời khoá trên là những thời khoá chính của trường hạ được diễn ra hàng ngày trong suốt ba tháng mùa hạ. Bởi vì mục đích tu tập của hàng xuất gia đệ tử Phật là đạt đến giác ngộ giải thoát, và để đạt được điều đó cần phải có sự tu tập, nghĩa là vừa thực hành vừa học hỏi kiến thức. Song song đó, nếu chúng ta muốn thành tựu thì điềuđầu tiên cần làm là công phu bái sám; nhằm tạo cho mình một hành trang, một tư lương, giúp tăng trưởng phước huệ, con đường tu tập bớt chướng ngại và giúp có thêm nhiều thiện duyên. Như lời Hoà thượng thượng Nhuận hạ Hải – chứng minh trường hạ, đã sách tấn chư hành giả an cư trong buổi học đầu tiên: “Con đường tất yếu của người con Phật phải đi là tu và học. Ngoài con đường này ra, không có con đường nào khác cho chúng ta ra khỏi sanh tử luân hồi. Sở dĩ Đức Phật được gọi là bậc Lưỡng Túc Tôn, là vì Ngài có đầy đủ phước và huệ. Nói phước huệ là đứng trên quả địa mà nói, nói tu học là đứng trên nhân địa mà nói. Từ nhân địa chúng ta tu để đạt đến kết quả là hoàn thiện phước đức, học để hoàn thiện tuệ giác. ‘Phước huệ lưỡng toàn phương tác Phật’, phước huệ đầy đủ cũng như con chim có hai cánh mới có thể thong dong tự tại trên bầu trời, thoả sức tung bay khắp nơi không có gì chướng ngại. Một khi chúng ta đã giải thoát khỏi thế giới triền phược khổ đau này rồi, thì cuộc sống của chúng ta mới thật sự tự do tự tại. Thế nên, con đường tu học là con đường căn bản, duy nhất mà chúng ta phải đi.” Từ những lời sách tấn vô cùng cao quý của Hoà thượng, giúp chúng con hiểu sâu sắc hơn về tầm quan trọng của việc tu học đối với người xuất gia và không dám có chút buông lơi, tinh tấn, nỗ lực hơn nữa trong việc tu học để đi cho trọn con đường và tâm nguyện của mình đã phát khởi ban đầu, không phụ công ơn sanh thành của cha mẹ và sự giáo dưỡng của thầy tổ.

Sau cùng, chúng con xin niệm ân sâu sắc đến Chư tôn đức Ban chức sự trường hạ, cùng Chư tôn đức giáo thọ. Quý Ngài đã không quản mỏi nhọc, dành hết thời gian quý báu của mình để giảng dạy và tạo điều kiện thuận lợi cho chúng con sinh hoạt, tu học. Chúng con cũng không quên tri ân đến quý Thầy cùng quý Phật tử trong Ban trai soạn, đặc biệt là thầy Thiện Hoá với tâm phục vụ cho đại chúng, Thầy đã không ngần ngại thức khuya dậy sớm để chăm lo từng bữa ăn cho chư hành giả trong suốt thời gian ba tháng an cư, trên lưng Thầy lúc nào cũng ướt đẫm mồ hôi, để đổi lại những bữa ăn ngon và đảm bảo dinh dưỡng cho đại chúng, hầu mong đại chúng có đủ sức khoẻ an tâm tu học. Thầy hay hỏi chúng con, thức ăn có vừa miệng không, ngủ nghỉ có được không… Những sự quan tâm của quý thầy làm cho chúng con cảm thấy vô cùng ấm lòng và cố gắng tinh tấn tu học thật tốt. Cuối lời, chúng con kính nguyện hồng ân Tam Bảo gia hộ cho Chư tôn đức thân tâm thường an lạc, mọi Phật sự đều viên thành, mãi là ngọn đèn tuệ giác soi đường dẫn lối cho chúng con cùng chúng sanh trên con đường tu học. Đồng thời, chúng con xin thành tâm nguyện cầu Tam bảo gia hộ cho quý Phật tử công quả cũng như quý Phật tử cúng dường trường hạ, tâm bồ đề kiên cố, sức khoẻ kiện khang, làm trọn bổn phận hộ trì Tam Bảo.

Trường đồ vân tập đến huân tu

Hạ về tinh tấn lập công phu

Vạn toàn xua tan bao gánh nặng

Thiện pháp độ sinh lắng sầu ưu.

An trú thân tâm dừng vọng tưởng

Cư trần lạc đạo khắp xuân thu

Tu tập tinh cần luôn trưởng dưỡng

Học pháp diệu mầu mãi truyền lưu.

Trường hạ Vạn Thiện, năm 2023

Kính ghi Thích Chí Thành

M	T	W	T	F	S	S
1	2	3	4	5	6	7
8	9	10	11	12	13	14
15	16	17	18	19	20	21
22	23	24	25	26	27	28
29	30