Pháp thoại: “Ý nghĩa cúng xuất sanh quá đường”

Sáng ngày 22/07/2025 (nhằm ngày 28 tháng 6 năm Ất Tỵ), tại Trí Thắng Đường – Trường hạ chùa Vạn Thiện, chư hành giả an cư đã trang nghiêm đón tiếp Thượng tọa Thích Thiện Thuận – Hương chủ kiêm Giám luật hạ trường, quang lâm thuyết giảng với chủ đề “Xuất Sanh”, mang đến một thời pháp đầy cảm hứng và từ bi.

Trong nghi lễ cúng Quá Đường theo truyền thống Phật giáo Đại thừa, nghi thức Cúng Đại Bàng (hay còn gọi là Xuất Sanh) được cử hành vào mỗi buổi trưa. Duyên khởi của nghi thức này được ghi lại trong khế kinh: Một lần nọ, Đức Phật du hóa và gặp cảnh chim Kim Sí Điểu (Đại Bàng Cánh Vàng) rượt đuổi bắt rồng để ăn thịt. Một con rồng bị truy đuổi liền chạy đến cầu cứu Đức Phật. Với tâm từ vô lượng, Ngài đã hóa độ Kim Sí Điểu, dạy rằng: “Tất cả chúng sanh đều ham sống sợ chết, chớ giết và chớ bảo giết”.

Chim Đại Bàng thưa rằng: “Thức ăn hằng ngày của con là thịt sống, nếu không được ăn thì lấy gì nuôi thân mạng?”. Đức Phật liền chỉ dạy: “Từ nay về sau, ngươi hãy đến các chùa để được chư Tăng Ni chia sẻ phần thực phẩm trước khi thọ trai”. Từ đó, chư Tăng Ni mỗi ngày trước khi thọ thực, đều trích phần nhỏ cúng thí đến các loài chúng sanh từng hành tà, nay đã quy y Tam bảo giúp họ không rơi vào thiếu thốn mà tái phạm đường ác.

Nghi thức Xuất Sanh không chỉ là hình thức biểu tượng, mà còn chuyên chở tinh thần cốt lõi của Phật giáo: Chỉ có lòng từ bi mới chuyển hóa được sân hận và xóa tan oán thù. Qua bài kệ cúng thí:

Đại Bàng Kim Sí Điểu
Khoáng Dã Quỷ Thần Chúng
La Sát Quỷ Tử Mẫu
Cam Lồ Tất Sung Mãn
Án Mục Đế Tóa Ha (7 lần)

(Dịch nghĩa: Chim Đại Bàng cánh vàng

Chúng quỷ thần nơi hoang dã

Cùng mẹ con La Sát

Thảy đều được cam lồ sung mãn)

Trước khi quy y Tam bảo, Kim Sí Điểu, La Sát, Quỷ Tử Mẫu… đều là những loài ăn thịt, sống theo bản năng sát hại. Nhưng nhờ giáo pháp từ bi của Đức Phật, họ đã chuyển hóa tâm thức, từ bỏ tà pháp, quy hướng chánh đạo. Và để bảo đảm không tái phạm, Đức Phật đã đưa ra phương tiện hộ trì bằng hành động cụ thể bằng cách chia sẻ thức ăn mỗi ngày.

Nghi thức Xuất Sanh tuy nhỏ trong sinh hoạt thiền môn, nhưng chất chứa một tư tưởng xã hội sâu sắc: Để chuyển hóa cái ác, không chỉ cần giáo lý mà còn phải tạo điều kiện cho họ sống thiện lành. Người muốn sống tốt cần được giúp đỡ vượt qua nghịch cảnh, cần được đảm bảo những điều kiện căn bản của sự sống. Một xã hội lý tưởng không phải là nơi có nhiều người giàu có, mà là nơi mọi người sống trong niềm tin, lòng yêu thương và sự tương trợ lẫn nhau. Hạnh phúc chân thật không thể được xây dựng trên đau khổ của người khác. Từ một bài kệ cúng thí ngắn gọn, chúng ta cảm nhận được bao ý vị sâu xa về từ bi, bình đẳng và trách nhiệm xã hội là tinh thần mà người đệ tử Phật cần học và hành mỗi ngày.