Sáng ngày 31/07/2025 (nhằm mồng 7 tháng 6 nhuận năm Ất Tỵ), tại Trí Thắng Đường – trường hạ chùa Vạn Thiện, chư hành giả an cư đã trang nghiêm lắng nghe thời pháp với chủ đề “Đoạn trừ lậu hoặc”, do Thượng tọa Thích Trí Định – Phó Thiền chủ hạ trường thuyết giảng. […]

Sáng ngày 31/07/2025 (nhằm mồng 7 tháng 6 nhuận năm Ất Tỵ), tại Trí Thắng Đường – trường hạ chùa Vạn Thiện, chư hành giả an cư đã trang nghiêm lắng nghe thời pháp với chủ đề “Đoạn trừ lậu hoặc”, do Thượng tọa Thích Trí Định – Phó Thiền chủ hạ trường thuyết giảng.

Mở đầu buổi pháp thoại, Thượng tọa giảng giải ý nghĩa của “lậu hoặc” – một thuật ngữ chỉ các phiền não vi tế và sâu kín trong nội tâm, khiến chúng sinh trôi lăn không dứt trong vòng sinh tử luân hồi. Theo lời dạy của Đức Phật, muốn đạt đến giải thoát tối hậu, hành giả cần đoạn tận gốc rễ lậu hoặc.

“Lậu” nghĩa là rò rỉ, tuôn chảy – tượng trưng cho dòng tâm thức bị rò rỉ vào các cõi hiện hữu. “Hoặc” là mê lầm, vọng tưởng. Do vậy, lậu hoặc là các trạng thái tâm ô nhiễm khiến con người chấp thủ, tham ái, mê mờ chân lý. Có ba loại lậu hoặc căn bản:

  • Dục lậu: mê đắm trong ngũ dục, ngũ trần.

  • Hữu lậu: chấp thủ vào sự hiện hữu, tái sinh.

  • Vô minh lậu: không thấy rõ Tứ Diệu Đế, vô minh bản chất thân tâm.

Một số bản kinh còn nêu thêm Kiến lậu – chấp vào tà kiến, nhận thức sai lầm. Thượng tọa nêu rõ sáu phương pháp đoạn trừ lậu hoặc được Đức Phật giảng dạy trong nhiều kinh điển, đó là:

  1. Do thấy (quán chiếu): Quán thân bất tịnh, pháp vô thường – khổ – vô ngã. Nhờ tuệ tri, hành giả phá trừ vô minh, nhận rõ sự nguy hiểm của tham ái, chấp thủ, từ đó buông bỏ được những dính mắc thế gian.

  2. Do chế ngự: Giữ gìn các căn (mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý), không để tâm phóng dật theo trần cảnh. Giới luật là phương tiện giúp ngăn ngừa phiền não phát sinh, giữ cho tâm thanh tịnh.

  3. Do sử dụng đúng: Biết tiết độ trong việc sử dụng vật dụng đời sống – từ ăn uống, y phục đến các phương tiện hiện đại như điện thoại, internet. Không để bị chi phối bởi tiện nghi vật chất, sống đơn giản và chánh niệm.

  4. Do nhẫn nại: Chịu đựng nghịch cảnh, thời tiết, bệnh tật, chỉ trích mà không khởi sân hận. Nhẫn nhịn là sức mạnh nội tâm giúp chuyển hóa khổ đau thành tuệ giác.

  5. Do tránh né: Chủ động xa lánh môi trường xấu, người tà kiến, các cuộc trò chuyện thị phi, nơi dễ khởi tâm bất thiện. Môi trường sống là yếu tố quan trọng nuôi dưỡng hay hủy hoại tâm đạo.

  6. Do đoạn trừ: Khi phiền não khởi lên, phải dùng chánh niệm và trí tuệ để nhận diện và đoạn trừ ngay. Không để chúng tăng trưởng, chi phối hành động và lời nói.

Thượng tọa nhấn mạnh, mục tiêu tối hậu của người tu là đoạn tận lậu hoặc, chứng đắc A-la-hán, chấm dứt luân hồi, đạt đến Niết-bàn. Nhưng ngay trong hiện tại, nếu hành giả áp dụng sáu phương pháp ấy một cách liên tục và tỉnh giác, sẽ đạt được đời sống an lạc, thanh tịnh. Tu tập là hành trình ngược dòng phiền não. Nếu không tỉnh thức, không khéo ứng dụng lời Phật dạy vào từng sinh hoạt thường nhật, thì nghiệp duyên và vọng tưởng sẽ tiếp tục lôi kéo ta trong vòng luân hồi bất tận.