Sun, 06 / 2018 10:07 AM | Tánh Kỳ

Thuở xưa có một vị quốc vương dùng chánh pháp cai trị đất nước, nhân dân rất yêu kính. Thế nhưng, nhà vua rất lo buồn vì chưa có thái tử nối ngôi. Khi đức Phật đến nước này giáo hóa, nhà vua đích thân đến diện kiến. Được đức Phật giảng kinh, nhà vua nghe xong vui mừng xin thọ năm giới, nhất tâm cung kính phụng trì. Vì ước nguyện duy nhất là có thái tử để kế thừa ngai vàng, nên nhà vua ngày đêm ba thời siêng năng tu tập không hề biếng trễ.

Trong cung có một cậu bé người hầu mới mười một tuổi thường hầu cận nhà vua. Cậu bé rất mực trung tín, tu tập theo chánh pháp, không mất oai nghi, có tính khiêm nhường, nhẫn nại, siêng năng chuyên tâm học tập kinh kệ, lại biết đúng lúc chuẩn bị hương hoa dâng cúng. Trải qua nhiều năm siêng năng không mệt nhọc như thế, bỗng nhiên một hôm, bé trai này lâm trọng bệnh rồi qua đời, thần thức liền trở lại đầu thai làm con nhà vua. Sau khi chào đời, hoàng tử được dưỡng nuôi khôn lớn, đến năm mười lăm tuổi được lập làm thái tử. Sau đó nhà vua thăng hà, thái tử liền kế vị. Nhưng vừa lên làm vua, thái tử liền tỏ ra kiêu mạn, mặc sức ăn chơi, thọ hưởng dục lạc, ngày đêm đắm say mê muội, không màng xử lý quốc sự, không quan tâm quần thần, phế bỏ việc triều chính, đẩy nhân dân vào cảnh lầm than, khốn khổ, đất nước nguy vong.

Biết rõ đời sống của vị vua này không đúng như nhân duyên đời trước, đức Phật dẫn các đệ tử đến nước kia. Nghe tin đức Phật đến, nhà vua làm lễ nghênh đón như tiên vương đã làm. Tất cả đại chúng cung kính cúi đầu đảnh lễ rồi ngồi qua một bên. Đức Phật hỏi nhà vua:

– Đại vương, đất nước, nhân dân, quần thần đều an ổn cả chứ?

– Bạch Thế Tôn, con còn trẻ chưa đủ khả năng cai trị tốt, nhưng nhờ từ ân của Ngài nên đất nước vẫn yên ổn.

– Nay đại vương có biết mình vốn từ đâu đến, và nhờ tu tạo công đức gì mà được ở vương vị ngày nay không?

– Bạch Thế Tôn, quả thật con rất ngu muội, không biết đời trước từ đâu đến.

– Đại vương! Có năm nguyên nhân được làm quốc vương: một là, bố thí, nên khi được làm quốc vương, được vạn dân hiến dâng đền đài cung điện, của cải vô số; hai là, xây dựng chùa miếu, cúng dường Tam bảo màn lọng, giường chiếu, nên khi làm vua được ngồi trên ngai vàng xử lý quốc sự; ba là, đích thân kính lễ Tam bảo và những bậc trưởng thượng có đức độ, nên khi được làm vua tất cả muôn dân đều kính lễ; bốn là, tu hạnh nhẫn nhục, thân miệng ý không làm điều ác, nên khi làm vua ai thấy cũng đều rất vui mừng; năm là, siêng năng học hỏi, thường cầu trí tuệ, nên khi làm vua quyết định quốc sự, mọi người đều tuân theo thực hành. Nếu ai thực hiện năm việc này thì mãi mãi là vị vua anh minh.

Đức Thế Tôn nói bài kệ:

Người biết kính bậc trên

Vua, cha, thầy, đạo sĩ

Thực hành trọn năm pháp

Tín, giới, thí, văn, huệ

Chết an, đời sau an

Đời trước tu hạnh lành

Nay làm người cao quý

Dùng đạo trị thiên hạ

Kính pháp, mọi người theo

Vua là chủ thần dân

Ban ân huệ khắp chốn

Thân giữ gìn giới pháp

Nhờ đó dứt lỗi lầm.

Khi an, không quên nguy

Thấu rõ quả lành tăng

Phước đức và tai họa

Đâu chọn kẻ sang hèn.

– Đời trước vua là người hầu cận của tiên vương. Do nhờ tín tâm thờ Phật, thanh tịnh trì giới, cung kính chúng tăng, hiếu thảo với cha mẹ, trung thành với vua, luôn một lòng siêng năng bố thí, chịu bao cực nhọc không hề biếng trễ nên được phước đời này làm thái tử, thừa hưởng ngôi vị vinh hoa phú quý. Vậy mà hôm nay vừa đạt đến chỗ giàu sang tột bậc, đại vương liền bê tha biếng nhác. Phàm làm vua, xin đại vương hãy thực hành năm việc: 1. Lãnh đạo nhân dân bằng chánh pháp, không tự ý sửa đổi và phá hoại phép tắc; 2. Nuôi dưỡng binh sĩ, cung cấp vật dục đúng thời; 3. Nhớ tu thiện nghiệp để phước đức còn mãi không dứt; 4. Biết nghe theo lời chính trực của trung thần, không nghe theo lời sàm tấu làm hại bề tôi ngay thẳng; 5. Biết tiết chế dục lạc, tâm không buông thả.

Nếu một vị vua thực hiện được năm việc này thì danh tiếng vang khắp bốn biển, phước báo tự đến, bằng không sẽ đánh mất hết mọi phép tắc. Nhân dân khốn khổ, họ sẽ nghĩ đến việc nổi loạn. Binh lính mệt mỏi thì thế lực không mạnh. Vô phước thì quỷ thần không giúp đỡ. Tự tung tự tác đánh mất đạo lý, thì trung thần không dám can ngăn. Thế nên, vua buông lung, bỏ bê việc nước, quan lại phản nghịch, nhân dân oán hận. Nếu như vậy thì hiện tại thân bại danh liệt, đời sau sẽ không còn phước.

Đức Thế Tôn nói tiếp bài kệ:

Người lãnh đạo thế gian

Ngay thẳng không tà vạy

Điều tâm thắng mọi ác

Đó là bậc pháp vương.

Chánh kiến và bố thí

Nhân ái thích giúp người

Bình đẳng với tất cả

Mọi người sẽ quy phục.

Nghe đức Phật nói kệ xong, nhà vua vô cùng hoan hỷ, đảnh lễ sám hối và xin thọ năm giới. Đức Phật lại thuyết pháp, nhà vua chứng quả Tu-đà-hoàn.

(Trích từ kinh Pháp cú thí dụ – TT. Thích Thiện Thuận và ĐĐ. Thích Nguyên Trang dịch)

Bài viết cùng chuyên mục