TRƯỜNG HẠ XƯA Ở NAM BỘ

Sáng 15/06/2022, TT. Thích Thiện Thuận  Phó Ban Trị sự, Trưởng ban Hoằng pháp GHPGVN tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu đã quang lâm Trí Thắng đường tiếp tục giảng dạy cho đại chúng hành giả an cư với chủ đề “Trường Hạ Xưa”.

Thượng tọa chia sẻ: Phật giáo theo các lưu dân xuôi về vùng đất phương Nam từ rất sớm và đã trở thành tôn giáo cùng đồng hành với dân tộc từ những buổi đầu khai hoang mở đất. Chính ngôi chùa Phật là một trong những thiết chế văn hóa, tín ngưỡng đáp ứng nhu cầu cơ bản về tinh thần, tạo thêm niềm tin và sức mạnh cho cộng đồng cư dân nơi vùng đất Nam Bộ.

Các vị tổ sư quan niệm rằng Phật pháp chỉ xương thạnh ở đời khi đồ chúng còn biết vâng giữ giới luật. Vì thế, chư vị tổ sư tiền bối luôn luôn y cứ vào luật Phật mà tu hành và truyền bá đạo đức. An cư kiết hạ – một truyền thống tốt đẹp trong Phật giáo, là cơ hội tốt nhất cho Tăng, Ni tập trung về một trú xứ để trì giới, thiền định, trao đổi kinh nghiệm tu tập và thực hiện đời sống phạm hạnh, thăng tiến trong đời sống tâm linh, tịnh hóa tam nghiệp, chứng đắc thánh quả. Trường hương ở Nam Bộ được tổ chức với quy mô lớn, tập hợp nhiều Tăng sĩ tại các chùa và mang tính chất tu học, đào tạo Tăng tài theo đúng với giới luật.

Trường hương đầu tiên ở Nam Bộ được tổ chức tại Gia Định nơi trung tâm Phật giáo nổi tiếng thời bấy giờ là chùa Giác Lâm (nay thuộc quận Tân Bình, TP.HCM) vào năm Thiệu Trị thứ 4 (Giáp Thìn, 1844) do Thiền sư Tiên Giác Hải Tịnh khai mở, thỉnh Hòa thượng Phổ Nguyệt (chùa Huê Lâm) làm Pháp sư, Yết-ma Từ Tạng (chùa Trúc Lâm) là Thủ tọa.

Đặc biệt, đã có nhiều trường hương lưu dấu những sự kiện quan trọng của Phật giáo Nam Bộ nói riêng và Phật giáo Việt Nam nói chung. Vào những năm đầu thập niên 20 đến 40 của thế kỷ XX, nhận thấy thực dân Pháp không từ bỏ âm mưu thôn tính đất nước ta, đồng thời có những chính sách thù địch đối với Phật giáo, trấn áp, khủng bố và thẳng tay tiêu diệt người dân yêu nước, trong đó có cộng đồng Phật giáo, trước tình hình cấp bách, các bậc tiền bối Tăng-già Nam Bộ lợi dụng việc tổ chức An-cư Kiết-hạ, nhất là các dịp húy kỵ tại các tổ đình nhằm nhóm họp các bậc chức sắc, quy tập Tăng chúng để gắn kết mối liên lạc, trao đổi thông tin thời sự, khơi dậy tinh thần yêu nước và tổ chức thực hiện các hoạt động yêu nước.

Năm Nhâm Tuất (1922), trường hương và trường kỳ được tổ chức tại tổ đình Giác Lâm, do Hòa thượng Từ Phong (chùa Giác Hải) chứng minh, Hòa thượng Từ Văn (chùa Hội Khánh) làm Chánh chủ kỳ, Hòa thượng Quảng Chơn (chùa Long Thạnh) làm Phó chủ kỳ, Hòa thượng Hồng Nghĩa (chùa Giác Viên) làm Truyền giới sư cùng quý Hòa thượng trụ trì các chùa Sắc tứ Từ Ân, chùa Phụng Sơn, chùa Bửu Lâm, chùa Từ Phước,… đã quy tập về tổ đình Giác Lâm họp bàn thành lập Hội Lục hòa Liên xã với mục đích nêu cao tinh thần yêu nước, tích cực tham gia các hoạt động cứu quốc.

Trong phong trào Chấn hưng Phật giáo, việc tổ chức trường hương rất được chư sơn thiền đức chú trọng nhằm xiển dương Chánh pháp, đào tạo Tăng tài, chỉnh lý lại Tăng đồ và cải cách sinh hoạt Phật giáo để trừ các tệ đoan trong Phật giáo Việt Nam thời bấy giờ. Đặc biệt, khơi dậy tinh thần yêu nước và tổ chức thực hiện các hoạt động yêu nước cho Tăng sĩ, Phật tử trong giai đoạn thực dân Pháp đô hộ.

Ở Nam Bộ, còn nổi tiếng với nhiều vị Hòa thượng tuy còn trẻ tuổi nhưng đầy đủ giới đức được chư sơn thiền đức công cử giữ nhiều chức vụ quan trọng trong các trường hương. Đây là những tấm gương sáng trong Phật giáo để hàng hậu học noi theo tu tập. Tiêu biểu là Quốc ân Đại Hòa thượng Từ Nhẫn chỉ ở tuổi 23 (năm Giáp Tý, 1924) đã tham gia và giữ nhiều chức vụ quan trọng trong 12 trường hương, trường kỳ. Nhiều chùa ở miền Trung thỉnh ngài tham gia trong các trường hương như năm Ất Sửu (1925) Hòa thượng Tăng cang chùa Sắc tứ Phước Quang khai hạ trường hương thỉnh ngài làm Phó na, năm Đinh Mão (1927) Hòa thượng Chánh Nhơn thỉnh ngài làm Hòa thượng Thiền chủ kiêm Bố-tát tại trường hương chùa Long Khánh (Quy Nhơn); năm Mậu Thìn (1928), Hòa thượng Huệ Quang thỉnh ngài tham gia trường hương ở chùa Hưng Long; năm Kỷ Tỵ (1929), Yết-ma Thiện Niệm chủ hương chùa Viên Giác, Yết-ma Bửu Thông Hóa chủ chùa Kiển Phước mở trường hương thỉnh ngài làm Thiền chủ; năm Canh Ngọ (1930), chùa Viên Giác (Bến Tre) và chùa An Phước (Sa Đéc) mở trường hương một lượt, cả hai chùa đều thỉnh ngài làm Hòa thượng Thiền chủ kiêm Bố-tát.

Trong giới Phật giáo Nam Bộ còn lưu truyền sự kiện nhà sư Thái Bình mới 32 tuổi được làm Hòa thượng Thiền chủ của trường hương tại chùa Giác Hoàng (Bà Điểm) vào năm Quý Dậu (1933), chức Hòa thượng được vua phong ở Huế, nhân trường hương này tấn phong.

Cùng ngày, SC. Thích nữ Huệ Trí – Trụ trì chùa Hải Vân (Tp. Vũng Tàu) đã hướng dẫn Phật tử đạo tràng Đại Bi đến cúng dường phẩm vật và Trai tăng cho chư Tăng hiện tiền trường hạ Vạn Thiện. Trong phần đáp lời, TT. Thích Thiện Thuận đã nhắc lại công hạnh và đạo tình của Cố NT. Thích nữ Như Nguyên khiến mọi người dâng niềm cảm xúc. Tại trai đường, Thượng tọa Thiền chủ Thích Tâm Ngộ ban đạo từ đã tán thán công đức của quý Sư cô cùng Phật tử phát tâm cúng dường Hạ trường.

Ban TT-TT hạ trường