NGƯỜI BIẾT SỐNG MỘT MÌNH

Sáng ngày 11/06/2022, TT. Thích Tâm Ngộ – Thiền chủ Trường hạ, Trụ trì Chùa Quảng Phương quang lâm giảng đường Trí Thắng trường hạ Vạn Thiện giảng dạy, trình bày về “Người biết sống một mình” cho chư hành giả an cư.

Thượng tọa ân cần chia sẻ:

“Đừng tìm về quá khứ

Đừng tưởng tới tương lai

Quá khứ đã không còn

Tương lai thì chưa tới

Hãy quán chiếu sự sống

Trong giờ phút hiện tại

Kẻ thức giả an trú

Vững chãi và thảnh thơi

Phải tinh tấn hôm nay

Kẻo ngày mai không kịp

Cái chết đến bất ngờ

Không thể nào mặc cả.

Người nào biết an trú

Đêm ngày trong chánh niệm

Thì Mâu-ni gọi là:

Người Biết Sống Một Mình.”

 “Người tìm về quá khứ” là khi người ấy ngồi nơi đây mà nhớ về các sự vật, sự việc trong quá khứ. Người đó nhớ lại toàn bộ danh sắc của mình như vậy, rồi khởi tâm tiếc nuối, quyến luyến thì ngay khi ấy, người đó đang tìm về quá khứ. Nếu người đó có nhớ lại quá khứ nhưng không ôm ấp, không quyến luyến, không mong muốn được sống lại những ngày trong quá khứ thì người đó “không tìm về quá khứ”.

“Người tưởng nghĩ tới tương lai” là người đang sống trong hiện tại mà tưởng đến một ngày nào đó, trong tương lai thân thể mình sẽ như thế này, cảm thọ mình sẽ như thế kia, tâm tư mình sẽ như thế nọ, tri giác mình sẽ như thế ấy, nhận thức mình sẽ như thế này… rồi khởi tâm ràng buộc, lo lắng, hay mơ tưởng những gì thuộc về tương lai thì người ấy đang mơ tưởng tới tương lai. Nếu người đó nghĩ đến tương lai, thí dụ như một ngày nào đó hình thể như thế này, cảm thọ như thế kia, tri giác như thế nọ, tâm tư như thế kia và nhận thức như thế này. Nghĩ như thế mà không khởi tâm dính mắc, lo lắng, hay mơ tưởng thì người đó không tưởng đến tương lai.

Đối với hiện tại, đức Phật cũng dặn dò các Tỳ-kheo không để bị ngũ dục lôi cuốn theo hoàn cảnh trong hiện tại, chỉ nên an trú trong tâm thảnh thơi vững chãi. “Người không bị lôi cuốn trong hiện tại” là người có học và tu tập theo lời Phật dạy. Nhờ có học nên hiểu rõ tấm thân này không thực chất tính. Nó có được là do năm nhóm kết hợp mà thành. Một trong các nhóm này hư hoại thì tấm thân này cũng hư hoại theo. Nhờ thông hiểu nên người này không cho thân thể này là mình, mình là thân thể này; không cho tri giác này là mình, mình là tri giác này; không cho tâm tư này là mình, mình là tâm tư này; cũng không cho nhận thức này là mình… Khi nghĩ đến toàn bộ danh sắc (thân tâm) không cho danh sắc này là mình, mình chính là danh sắc này, thì người đó không bị hiện tại lôi cuốn.

Biết sống một mình là sống tự chủ, có tự do không bị quá khứ giam hãm, không bị tương lai hù dọa, cũng không bị lôi cuốn theo hoàn cảnh hiện tại bởi tài, sắc, danh, thực, thùy. Cho nên, dù người đó sống bất cứ nơi đâu, nơi đông người ở thành thị, thôn quê hay những nơi xa xôi hẻo lánh, thì vẫn an nhiên tự tại, vì được giải thoát khỏi tâm ba thời, thoát mọi đau khổ phiền não, nhờ sống có chánh niệm.

Muốn thành tựu chánh niệm tỉnh giác, trước hết chúng ta cần ghi nhớ cái gì đã qua thì đoạn tận. Cái gì chưa đến thì khước từ không ôm ấp mơ tưởng. Trong cuộc sống hiện tại, những lợi dưỡng cho bản thân thì phải khéo chế ngự tham dục. Kinh “Người Biết Sống Một Mình” dạy chúng ta nghệ thuật sống an lạc hạnh phúc ngay trong giây phút hiện tại, bằng cách luôn phản tỉnh lại chính tâm của mình, luôn quan sát các hành động của thân, khẩu, ý. Làm điều gì, nói năng điều gì, suy nghĩ điều gì phải tự quán xét, xem nó có ẩn chứa tham sân si, gây phiền não cho chính mình và người khác hay không? Thường xuyên sống trong chánh niệm, tâm được yên lặng, định tĩnh và sáng suốt. Có định và tuệ thì chúng ta nhận ra chân lý của sự sống. Phàm con người sống ở đời có khổ có vui, có thành có bại, có sống có chết. Tu tập an trú trong chánh niệm tỉnh thức, chúng ta sớm trở thành “nhân chứng” đối với cuộc đời, không bị đời sống thế gian cuốn hút.

Ban TT-TT hạ trường