T7, 03 / 2018 10:52 Chiều | Tánh Kỳ

Thuở xưa, một hôm, vua Ba-tư-nặc – quốc vương nước Xá-vệ – đến bái kiến đức Phật. Đến nơi, vua xuống xe, hạ lọng, cất gươm, cởi giày, chắp tay đi thẳng vào, năm vóc gieo sát đất đảnh lễ dưới chân đức Phật rồi quỳ gối thưa:

– Bạch đức Thế Tôn! Ngày mai con cho thiết bày cúng dường nhiều thức ăn ngon tại các ngã tư đường, để cho toàn thể dân chúng trong nước biết đến đức Phật chí tôn, đồng thời nguyện cầu cho toàn thể dân chúng tránh xa tà ma yêu mị, thọ trì năm giới để trong nước không còn những tai họa.

Đức Phật dạy:

– Lành thay! Phàm làm quốc vương phải có sự sáng suốt lãnh đạo nhân dân để cầu phước báo đời sau. 

Vua thưa:

– Bạch đức Thế Tôn. Con xin trở về để chuẩn bị cho buổi lễ cúng dường ngày mai.

Hôm ấy vua tự tay làm thức ăn, rồi đích thân đi nghênh đón đức Phật và chúng tăng đến ngã tư đường. Đức Phật đến tòa ngồi, đích thân nhà vua rót nước cho đức Phật rửa tay. Thọ trai xong, đức Phật thuyết pháp cho vua nghe, người đến xem nhiều vô số.

Khi ấy, trong chúng hội có hai thương nhân, một người nghĩ rằng: “Đức Phật giống bậc đế vương, còn đệ tử giống như những trung thần. Đức Phật trình bày giáo pháp cao minh, đệ tử truyền tụng. Vị vua này thật sáng suốt, biết đức Phật là bậc đáng tôn kính nên cúi mình phụng sự!”; còn người kia thì lại nghĩ: “Vua này ngu thật! Thân làm quốc vương mà còn cầu gì nữa? Phật giống như con trâu, còn đệ tử thì giống như chiếc xe. Trâu kia kéo xe thì xe chạy theo khắp đông tây nam bắc. Phật cũng như vậy, ông ta có đạo đức gì mà vua phải hạ mình tôn kính?”.

Nghĩ vậy rồi, hai người cùng lên đường. Đi được khoảng ba mươi dặm thì cả hai dừng chân trong một quán rượu, vừa uống rượu vừa bình luận sự việc liên quan sáng nay. Người có suy nghĩ thiện được Tứ thiên vương bảo vệ, còn người có suy nghĩ ác thì bị quỷ thần Thái sơn [địa ngục] xúi giục chuốc rượu vào bụng, toàn thân nóng như lửa đốt, chạy ra đường, nằm giữa lằn xe và bị năm trăm cỗ xe của đoàn thương nhân cán chết. Sáng sớm hôm sau, người kia đi tìm mới biết bạn mình đã chết. Anh ta suy nghĩ: “Nếu trở về nước thì mọi người nghi ngờ mình là kẻ bất nghĩa, giết người cướp của, xem thường sanh mạng, coi trọng tiền tài”, nên anh ta bèn bỏ qua nước khác.

Quốc vương của nước mà anh ta mới đến vừa thăng hà nhưng không có thái tử nối ngôi. Trong nước có lời sấm thư truyền rằng: “Có một người hàn vi từ nước khác đến sẽ làm vua nước này. Vị vua cũ có con ngựa thần, nếu gặp người này chắc chắn nó sẽ quỳ gối xuống”. Bấy giờ, các quan chuẩn bị xa giá, đeo ấn tín cho ngựa thần đi tìm quốc chủ. Hàng nghìn người đổ xô ra xem, trong đó có vị thương nhân kia. Nhìn thấy thương nhân, quan Thái sử nói: “Người kia có lọng mây vàng che phủ, đó chính là khí sắc của bậc đế vương!”. Ngựa thần cũng quỳ gối liếm chân của thương nhân. Quần thần vui mừng nấu nước thơm tắm gội cho thương nhân, rồi suy tôn làm quốc vương.

Thế là vị thương nhân kia lên ngôi chăm lo việc nước. Một hôm, vị tân vương này suy gẫm: “Ta không có chút phước thiện nào, cớ sao lại được thế này? Chắc là nhờ ơn Phật mới được như vậy”. Nghĩ thế, vua cùng với quần thần hướng về nước Xá-vệ, từ xa cúi đầu đảnh lễ đức Phật rồi thưa:

– Bạch Thế Tôn! Con là kẻ nghèo hèn không phước đức, nhờ ân từ của Thế Tôn mà được làm vua nước này. Kể từ ngày mai, con xin thỉnh Ngài và thánh chúng rủ lòng thương, hạ cố đến đây cho chúng con được cúng dường trong ba tháng hạ.

Đức Phật biết được, bèn bảo tôn giả A-nan căn dặn các thầy tì-kheo:

– Ngày mai, quốc vương kia thỉnh cúng dường, tất cả các thầy đều phải dùng thần thông đến đó để cho quốc vương và nhân dân nước kia hoan hỷ.

Hôm sau, các thầy tì-kheo đều dùng thần thông bay đến nước kia và theo thứ tự ngồi trang nghiêm. Đức Phật thọ thực xong, rửa tay và nói pháp cho vua nghe. Vua thưa:

– Bạch Thế Tôn, con vốn là kẻ thấp hèn không có chút phước đức nào, nhờ duyên gì lại được như vậy?

Đức Phật dạy:

– Trước đây, vua Ba-tư-nặc cúng dường Như Lai ở ngã tư đường, đại vương khởi lên ý nghĩ rằng: “Đức Phật giống như vua, còn đệ tử thì giống như quần thần”. Nhờ gieo hạt giống này mà đại vương được quả báo như ngày hôm nay. Còn một người cho rằng: “Ông Phật giống như con trâu, còn đệ tử thì như chiếc xe”, do tự gieo hạt giống xe cán nên nay chịu quả báo bị xe lửa địa ngục Thái sơn nghiền nát. Mọi chuyện là như vậy, chứ chẳng phải do nhà vua hùng mạnh mà đạt được ngôi vị. Hễ làm thiện thì phước đức theo sau, làm ác thì tai họa đuổi đến. Đây là việc tự mình làm, chẳng phải trời, rồng hay quỷ thần có thể ban cho.

Khi ấy, đức Thế Tôn bèn nói kệ rằng:

Tâm là gốc các pháp

Đứng đầu và sai khiến

Trong tâm nghĩ điều ác

Tức nói và làm ác

Đau khổ sẽ đuổi theo

Như xe lăn theo vết.

Tâm là gốc các pháp

Đứng đầu và sai khiến

Trong tâm nghĩ điều thiện

Nói và làm điều thiện

Phước lạc tự tìm đến

Như bóng đi theo hình.

Đức Phật nói kệ xong, vua và vô số thần dân nghe qua đều rất hoan hỷ, thành tựu pháp nhãn.

 

(Trích từ kinh Pháp cú thí dụ – TT. Thích Thiện Thuận và ĐĐ. Thích Nguyên Trang dịch)

Bài viết cùng chuyên mục