Sun, 08 / 2018 11:27 AM | Tánh Kỳ

Thuở xưa, có một vị bà-la-môn xuất gia từ nhỏ, đến năm sáu mươi tuổi vẫn chưa đắc đạo. Theo quy định của bà-la-môn, đến tuổi này chưa đắc đạo thì phải trở về nhà lấy vợ, xây dựng sự nghiệp. Thế là, ông hoàn tục, lập gia đình, sanh được một đứa con trai xinh đẹp tuấn tú. Mới bảy tuổi, cậu bé đã tỏ ra thông minh, học hành rất giỏi, biện luận lưu loát hơn người. Thế nhưng, đột nhiên cậu bé phát bệnh nặng rồi qua đời, bà-la-môn đau buồn khôn xiết, cứ ôm xác con than khóc đến chết đi sống lại. Thân tộc tìm đủ lời khuyên bảo an ủi, giành lấy xác đứa bé tẩm liệm, rồi đem chôn ngoài thành.

Bà-la-môn tự nghĩ: “Ta than khóc mãi đâu có ích lợi gì, chi bằng hãy đến vua Diêm-la đòi mạng con mình”. Sau đó, bà-la-môn tắm gội sạch sẽ, trai giới rồi chuẩn bị hành lý và hoa hương, rời nhà ra đi. Đi đến đâu ông cũng hỏi: “Vua Diêm-la đang ở đâu?”. Cứ như thế, lần hồi ông đi suốt mấy nghìn dặm. Một hôm, ông đến một hang núi sâu, gặp và hỏi các bà-la-môn đắc đạo. Họ hỏi ông:

– Ông hỏi chỗ vua Diêm-la để làm gì?

Ông trả lời:

– Tôi có một đứa con trai thông minh, tài giỏi hơn người. Nhưng nó vừa qua đời cách đây mấy ngày. Tôi đau đớn buồn khổ tột cùng, nên định tìm gặp vua Diêm-la xin lại mạng sống của đứa con để cậy nhờ lúc tuổi già sức yếu.

Các vị bà-la-môn thương ông lão ngu si, liền bảo:

– Chỗ ở của vua Diêm-la, người còn sống đâu thể đến được. Chúng tôi sẽ chỉ cho ông một cách. Từ đây đi về hướng tây hơn bốn trăm dặm có một dòng sông lớn. Trong đó có một tòa thành, là nơi dừng chân của các vị thần khi đi tuần sát thế gian. Vào ngày mùng tám mỗi tháng, vua Diêm-la đi tuần sát, chắc chắn sẽ đi qua thành này. Đúng vào ngày ấy, ông trì trai giới đến đó sẽ gặp.

Bà-la-môn rất vui mừng vâng theo lời chỉ dẫn. Khi đến con sông ấy, ông ta gặp một tòa thành rất lớn; cung điện, nhà cửa nguy nga tráng lệ như cõi trời Đao-lợi. Ông ta bèn đến trước cổng đốt hương, quỳ xuống khấn nguyện được gặp vua Diêm-la. Vua Diêm-la ra lệnh người giữ cổng hỏi ông lão đến đây có chuyện gì.

Bà-la-môn thưa:

– Tôi tuổi đã già mới sanh được đứa con trai, ước mong sau này được cậy nhờ, không ngờ mới lên bảy tuổi lại mang bệnh nặng và qua đời mới mấy ngày nay. Xin đại vương ban ân trả lại đứa con cho tôi!

Vua Diêm-la nói:

– Tốt lắm! Con của ông hiện đang chơi ở khu vườn phía đông. Ông hãy đến đó dẫn nó về.

Bà-la-môn liền đến nơi đó, nhìn thấy con mình đang chơi đùa cùng các đứa trẻ khác. Ông vội chạy đến ôm con, khóc lóc nói:

– Suốt ngày đêm cha thương nhớ con, quên ăn bỏ ngủ. Con có nhớ nghĩ đến cha mẹ đang đau khổ không?

Đứa trẻ kinh sợ la lớn, mắng ông:

– Ông già si mê này không hiểu lý lẽ. Tôi chỉ ở nhờ nhà ông trong chốc lát đâu thể gọi là con! Chớ nói những lời vớ vẩn, chi bằng hãy đi nhanh đi. Tôi ở đây đã có cha mẹ. Chúng ta chỉ tình cờ gặp nhau, lưu luyến làm gì cho khổ!

Nghe vậy, bà-la-môn càng thêm đau khổ, khóc lóc rồi từ giã. Lúc ấy, ông liền nghĩ: “Ta nghe nói sa-môn Cù-đàm hiểu rõ lẽ biến hóa của người và quỷ thần, ta nên đến đó hỏi ông xem sao”. Thế là ông ta liền tìm đến đức Phật. Khi ấy, đức Phật đang ở tinh xá Kỳ-hoàn, nước Xá-vệ thuyết pháp cho đại chúng. Bà-la-môn cúi đầu đảnh lễ rồi thưa mọi chuyện lên đức Phật:

– Thưa Ngài! Con tôi không chịu nhận tôi, còn bảo tôi là ông già si mê, nó chỉ ở tạm không bao lâu mà lại nhận làm con. Nó đối xử chẳng có chút tình phụ tử, không biết vì sao lại như thế?

Đức Phật bảo:

– Ông thật ngu si! Khi người chết rồi, thần thức đi thọ thân khác. Cha mẹ, vợ con chỉ là nhân duyên gặp gỡ, như khách trọ qua đêm, sáng thức dậy thì phải chia tay. Thế nhưng, chúng sanh ngu muội chấp thân giả tạm này là thật, rồi sanh lo buồn đau khổ, không biết đâu là cội nguồn, đắm chìm mãi trong sanh tử, không biết khi nào ra khỏi. Chỉ có bậc trí huệ không tham ân ái, thấy rõ khổ đau, đoạn tận nguồn nhân, siêng năng tu tập giới luật, diệt trừ vọng tưởng chấm dứt sanh tử.

Đức Thế Tôn liền nói bài kệ:

Sống vui bên vợ con

Không nghĩ đến bệnh đau

Đột nhiên thần chết đến

Như nước lũ dâng tràn.

Cha con không cứu nổi

Cầu mong gì người khác

Chết mong nhờ người thân

Như anh mù cầm đuốc.

Người trí hiểu điều này

Gắng tu tập giới luật.

Siêng tu độ thế gian

Dứt trừ tất cả khổ.

Xa lìa những vực sâu

Như gió thổi mây tan

Diệt sạch hết vọng tưởng

Đó chính là tri kiến.

Trí huệ hơn thế gian

Vui trong đạo vô vi

Nếu thọ trì chánh pháp

Sanh tử chẳng còn chi.

Nghe xong bài kệ, bà-la-môn hoát nhiên khai ngộ, biết rõ mạng sống là vô thường, vợ con chỉ là khách tạm, liền phủ phục đảnh lễ Phật, xin làm sa-môn tu đạo giải thoát.

Đức Phật bảo:

– Thiện lai!

Bà-la-môn râu tóc tự rụng, pháp phục đắp thân, liền thành tì-kheo. Ông tư duy ý nghĩa bài kệ, chấm dứt ân ái, không còn vọng tưởng, liền chứng quả A-la-hán.

(Trích từ kinh Pháp cú thí dụ – TT. Thích Thiện Thuận và ĐĐ. Thích Nguyên Trang dịch)

Bài viết cùng chuyên mục