Sun, 09 / 2020 11:35 PM | Tánh Kỳ

Lời dẫn: “Sinh tâm nghi ngờ bị ma ám”. Câu nói này là sự hiểu biết trải nghiệm của người xưa. Ở đời có rất nhiều chuyện phải trái dẫn đến đánh nhau đều do tâm nghi ngờ. Thiền tông nói: “Nghi nhiều thì ngộ nhiều, nghi ít thì ngộ ít, không nghi thì không ngộ”. Đây là phương pháp dụng công tham thiền. Nhưng nói nghi ngờ theo người bình thường chúng ta là nguồn gốc thị phi phiền não. Nghi ngờ giống nhau, nhưng có tà-chính khác nhau một trời một vực.
Kinh Duy-ma ghi: “Trực tâm là đạo tràng”. Người tâm ngay thẳng ở đâu cũng là đạo tràng tu hành – ai ai cũng là người tốt, tất cả hoàn cảnh đều là trợ duyên tu hành. Hay nói cách khác, người có tâm nghi ngờ đến nơi đâu cũng gặp chướng ngại, đều là thị phi, đều có ma quấy phá, hằng ngày luôn sống trong sợ hãi, chẳng có ngày nào được an tâm và yên ổn, cuộc sống đương nhiên là không tốt. Như thế, người không có tâm nghi ngờ thì đến đâu cũng thấy mọi người đều tốt, nhưng bản thân mình có thiệt thòi. Tục ngữ có câu: “Tâm hại người không có thì tâm gây chướng ngại người cũng không”. Chỉ có sinh tâm nghi ngờ thì bị ma ám, còn tâm ngay thẳng thì luôn thấy mọi người đều tốt. Điều nào tốt hơn?
Muôn sự ở thế gian đều dựa theo trí tuệ mà chọn lựa tà chính. Điều nên nghi thì nghi, điều không nên nghi thì đừng nghi. Bậc cổ đức dạy: “Người mình nghi thì không nên dùng, người mình dùng thì không nghi”. Đây là nguyên tắc tốt nhất về nghi và không nghi.

Ngày xưa, có một ngôi nhà cổ mục nát, rong rêu phủ kín; bởi vì nhiều năm không có người ở nên thường có ma, chẳng có ai dám đến ở.
Một hôm, có một người đi lỡ đường, khi đến đây thì trời đã về chiều, nên hỏi thăm người địa phương:
– Này anh! Cho tôi hỏi nơi đây có nhà trọ không; hoặc có nơi nào có thể ở tạm qua đêm được không?
Người kia đáp:
– Ở đây không có nhà trọ.
– Vậy có nơi nào ở tạm qua đêm không?
– Trong thôn này có một ngôi nhà cổ không có người ở, anh có thể đến đó nghỉ tạm. Nhưng tôi nghe nói ngôi nhà này thường có ma; nếu anh không sợ thì cứ đến đó nghỉ.
– Cảm ơn anh! Thật quá tốt, quá tốt! Tôi không sợ.
Vì thế, người lỡ đường đến ngôi nhà này. Bấy giờ trời đã tối, lại có thêm một người lỡ đường đi ngang qua nơi đây, cũng hỏi thăm nơi tạm nghỉ qua đêm. Người trong thôn cũng chỉ hắn đến ngôi nhà cổ kia và cũng nói nhà có ma. Hắn nói:
– Tôi không sợ ma.
Do đó, hắn cũng đến ngôi nhà này.
Gã lỡ đường thứ nhất đến trước ngôi nhà cổ, muốn vào, nhưng cửa đóng chặt im ỉm. Gã cố sức đẩy mạnh cửa để vào. Trong lúc gã định nghỉ ngơi thì không ngờ có tên lỡ đường đến sau xô cửa. Vì vậy, gã chặn cửa lại, nói:
– Ác ma này! Vì sao mới vừa tối lại đến quấy phá giấc ngủ của ta?
Tên ở bên ngoài quát:
– Con ma ích kỷ này thật đáng ghét! Vì sao không chịu mở cửa, để ta phải đứng bên ngoài? Nếu như phá cửa vào được, ta sẽ lột da ngươi, rút gân ngươi.
Hai tên cãi lộn om sòm suốt đêm, cho đến khi kiệt sức vẫn còn đứng đó. Khi trời tảng sáng thì họ mới biết cả hai đều là người lỡ đường.

Bài học đạo lý
Ở đời, vì tâm nghi ngờ mà xảy ra nhiều chuyện phải trái. Kẻ làm chồng nghi ngờ vợ không còn trinh tiết, vợ nghi ngờ chồng ngoại tình, cũng là việc rất bình thường. Còn tất cả những chuyện thị phi khác, phần nhiều đều do tâm nghi ngờ mà dẫn đến ẩu đả đánh nhau long trời lở đất, chuyện này đâu đâu cũng có; kết quả, hai bên đều thiệt hại. Nếu như chúng ta bình tĩnh giải quyết sự việc thì tất cả đều trở nên dễ dàng.
Kế đến, trên không thương yêu, dưới không trung thành; mặc dù ở đâu cũng có, nhưng nếu hai bên đều không có tâm nghi ngờ thì vẫn có thể duy trì mối quan hệ bền lâu, nói không chừng gần gũi lâu ngày có thể hóa giải tâm lý xung đột. Bằng không cứ ấm ức mãi trong lòng, khi có cơ hội bùng phát ra thì không có cách gì giải hòa được; hoặc tranh giành cấu xé nhau, toan tính hại nhau đều là việc xấu. Nếu như một người nghi ngờ mà người khác không nghi ngờ thì mới là thắng lợi cuối cùng.
Nghi ngờ có thể tăng thêm sự hiểu biết, nhưng cũng đưa đến cãi nhau chuyện đúng sai; điều này phải nhìn lại vấn đề nên nghi hay không. Chúng ta dùng người hay dùng vật cũng như vậy. Bản thân nghi ngờ không có tốt xấu, chỉ là dùng người có sai khác tà-chính, khôn-dại. Nghi có thể sinh ra oán hận, nghi cũng có thể phát sinh Phật (trí tuệ), chỉ có khác nhau vì sao đưa đến nghi ngờ.
Có hạng người vì sao sinh nghi ngờ bị ma ám, vì sao phần đông không sinh trí tuệ? Đây chính là vấn đề ứng dụng nghi ngờ, phải không?

(Trích từ Chuyện bách dụ – SC. Viên Thắng dịch, TT. Thiện Thuận hiệu đính)

Bài viết cùng chuyên mục