Giảng giải kệ 13, 14 trong Chứng Đạo Ca – HT. Thích Nhuận Hải

Sáng ngày 07/08/2023, Hoà thượng giáo thọ Thích Nhuận Hải – Chứng minh BTS GHPGVN tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu đã quang lâm về trường hạ chùa Vạn Thiện tiếp tục chia sẻ pháp thoại đến chư hành giả an cư kệ 13,14 trong loạt bài giảng trong tác phẩm Chứng Đạo Ca.

Âm:

Ô giá trân, dụng vô tận,

Lợi vật ứng cơ chung bất lận.

Tam thân tứ trí thể trung viên,

Bát giải lục thông tâm địa ấn.

Dịch:

Châu báu đeo dùng chẳng hết,

Tùy duyên rải khắp thèm keo kiết.

Ba thân bốn trí thể tròn nguyên,

Tám giải sáu thông tâm ấn hiện

Vô giá trân: Của báu này là vô giá. Châu báu này chẳng phải là loại có hình tướng như châu báu ở thế gian, của báu vô giá này chính là trí huệ cố hữu của chúng ta, có tên là viên ngọc như ý.

Dụng vô tận: Của báu này lấy ra thì vô tận, dùng không bao giờ hết, khỏi cần tìm kiếm nó ở đâu, tự chúng ta đã sẵn có nó một cách trọn vẹn.

Lợi vật ứng cơ chung bất lận: “Lợi vật” là lợi ích hết thảy mọi chúng sanh. Ứng cơ là tùy cơ mà giáo hóa, tùy người mà nói pháp, tùy bệnh mà cho thuốc, tất cả đều đúng chỗ. “Chung bất lận” là không giống như kiểu cách bỏn xẻn, chặt chịa, của loại người biển lận.

Tam thân tứ trí thể trung viên: Nếu được của báu vô giá thì sẽ có ba thân: Pháp thân, tức là Tỳ-lô-giá-na Phật, trùm khắp pháp giới; báo thân, tức là Lô-xá-na Phật, quang minh thanh tịnh; hóa thân, tức là ngàn vạn ức hóa thân Phật Thích-ca Mâu-ni. Trong tự tánh của chúng ta cũng có đủ ba thân này, giống như của Phật, không sai khác.

Bát giải lục thông tâm địa ấn: Của báu vô giá gồm đủ tam thân tứ trí, bát giải thoát, ngũ nhãn, lục thông. “Tâm địa ấn” nghĩa là của báu vô giá chính là pháp môn tâm địa của chúng ta, một cái ấn quý trong tâm, và trong ấn này chứa chất công năng của tam thân, tứ trí, bát giải và lục thông.

Quí vị phải ghi nhớ rằng của báu vô giá là vật sở hữu của mỗi người chúng ta, chúng ta phải giữ gìn chớ để thất thoát. Thất thoát ra sao? Quí vị tham tiền tài, của báu vô giá đó sẽ mất; quí vị tham sắc, nó cũng sẽ mất; tham danh, tham ăn, tham ngủ, tức là quí vị đã lãng phí của báu vô giá của quí vị. Còn như quí vị muốn giữ nó, thì quí vị phải nghiêm chỉnh, nhìn nhận rõ ràng, từng bước từng bước ráng tu tập. Chớ ham đi cho mau, ham đi lối tắt, ham vượt bậc, mà phải y chiếu các pháp môn Phật dạy mà tu tập, không thể tự dối mình để ngày sau lừa dối thế gian. Quí vị nên biết rằng, dối người tức là dối mình, mà dối mình tức là dối người khác, cho nên chúng ta chớ để trong lòng những điều quanh co, phàm là tu hành hay làm bất cứ chuyện gì cũng luôn luôn thành thực, như vậy thì nhất định sẽ có tam thân, tứ trí, bát giải, lục thông.

Âm:

Thượng sĩ nhất quyết nhất thiết liễu,

      Trung hạ đa văn đa bất tín.

      Đản tự hoài trung giải cấu y,

  Thùy năng hướng ngoại khoa tinh tấn.

Dịch:

Bậc cao một quyết là xong hẳn

Kẻ thấp càng nghe lại lắm ngờ.

Hay vứt trong lòng manh áo bẩn,

Sá gì tinh tấn hướng ngoài khoe.

Thượng sĩ nhất quyết nhất thiết liễu: Thượng sĩ là những bậc thuộc loại thượng đẳng, loại thượng căn, có trí huệ sắc bén, kiếp trước đã dầy công tu trì, nên rất thông minh. Đây là trí thông minh chân thực, không phải thứ thông minh của thế gian. Thông minh của thế gian là sự lanh lợi biện bác. Những loại người này hết sức thông minh, nhưng cũng vì thông minh mà gây lầm lỗi, và chính sự thông minh đã giúp họ làm những việc hồ đồ. Những người đó không gọi là thượng sĩ. Thượng sĩ chính là vô-thượng sĩ, chính là các vị Bồ-tát theo nguyện lực mà trở lại thế gian, do đó họ là những bậc “nhất văn thiên ngọ?” một lần nghe ngàn lần khai ngộ; đạo lý chỉ nghe qua là tức khắc lãnh hội, hết thảy đều minh bạch, do đó mới nói “thượng sĩ nhất quyết.” Họ không giống như loại người nhu nhược quả đoán, bởi lề lối của họ là quyết đoán, hiểu đạo lý tới tận cùng, cho nên đối với hết thảy mọi sự họ đều thấu đáo, có thể ví như mặt gương trong soi các vật thể, có vật liền soi, không vật thì vắng lặng.

Trung hạ đa văn đa bất tín: Có bổn ghi là “đa nghi” thay vì “đa văn.” Thật ra ý nghĩa không khác nhau, tức là, đọc thật nhiều sách, mà lòng vẫn hoài nghi, vì không nhận thức ý nghĩa cho rõ ràng nên không khởi được tín tâm, cho nên nói “đa văn đa bất tín,” nghe nhiều mà chẳng tin gì hết. Thí dụ như nghe kinh chẳng hạn, có người thường không được nghe kinh, đến khi ngẫu nhiên được nghe, liền thấy đạo lý sáng tỏ mồn một; nhưng nếu ngày ngày nghe kinh, quen tai chẳng thấy gì đặc biệt, nên không chịu dụng tâm chú ý lắng nghe, có khi vừa nghe đã ngủ gục, bởi vậy cần phải để hết tinh thần để chú ý nghe kinh. “Đa văn đa bất tín” cũng có nghĩa là nghe nhiều lần mà không tin; ngẫu thì nghe một lần, mà ấn tượng lại sâu đậm.

Đản tự hoài trung giải cấu y: Việc tu hành cũng giống như giặt bộ quần áo dơ bẩn đang khoác trên mình.

Thùy năng hướng ngoại khoa tinh tấn: Tu không phải như người đi ra ngoài rao bán hàng hóa, để quảng cáo việc tu hành của mình, nào tự khoe mình đã khai ngộ, nào tôi đã từng bế quan (đóng cửu tĩnh tu), công phu của tôi như thế này, tôi đã lạy kinh này, đã trì chú kia…, đâu đâu cũng chỉ nói về mình, như vậy tức là “hướng ngoại khoa tinh tấn.” Tu đạo có thể ví như mình giặt quần áo của chính mình, mang quần áo dơ bẩn ra giặt cho sạch, có vậy thôi, hà cớ gì ta giặt quần áo của ta mà lại khoe với mọi người rằng: “Bộ quần áo này tôi giặt thật là sạch!” Chẳng có ai lại khoe giỏi, khoe hay kiểu đó, người ta nghe xong nhất định sẽ cho là quí vị phát cuồng, phát dại, nếu không, sao lại ăn nói điên khùng như vậy? Tu hành mà khoe khoang trước mọi người thì cũng giống như thế. Hoặc giả, chúng ta làm được chút xíu công đức, rồi loan truyền ra ngoài, cũng là “hướng ngoại khoa tinh tấn.” Tu đạo thực sự là “thời thời cần phất thức, mạc sử nhạ trần ai,” tức là ngày ngày ta phải mang gương của chính mình ra lau chùi cho sạch sẽ. Tấm gương của ta là gì? Đó chính là Phật tánh sẵn có của chúng ta, giống như một tấm gương lớn tròn, và cũng là nguồn sáng, trí huệ của chính chúng ta vậy.